ပညာေရးအေရြ႕ႏွင့္ ျမန္မာ့တကၠသုိလ္ရွင္သန္ေရး

Category: ေဆာင္းပါး
Published on Tuesday, 17 December 2013 12:30
Written by ေဒါက္တာေမာင္သင္း

ရာစုဝက္ခ်ီၿပီး အရည္အေသြးနိမ့္တဲ့ ျမန္မာ့ပညာေရးကုိ ဦးေမာ့လာေအာင္လုိ႔ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ လုပ္ေနပါၿပီ။ မေရြ႕တာကုိ ေရြ႕ခုိင္းေနပါၿပီ။ ေရြ႕ေစတာကလည္း ကုိယ့္ႏႈန္းႏွင့္ မဟုတ္ပါ။ ႏုိင္ငံတကာ စံႏႈန္း၊ အျမန္ႏႈန္းႏွင့္ပါ။ အဲဒီႏႈန္းနဲ႔ဆက္မေရြ႕ရင္ ထပ္ၿပီးက်န္ခဲ့မွာမုိ႔ပါ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ မ်ဳိးဆက္သစ္ ေတြကုိ တူတူတန္တန္ အရည္အေသြးေတြျပည့္တဲ့ လူေတာ္လူေကာင္းေလးေတြ ျဖစ္ေစဖုိ႔ပါ။

ပညာေရးအေရြ႕မွာ တကၠသုိလ္ပညာေရးလည္း ပါဝင္ပါတယ္။ ဗဟုိခ်ဳပ္ကုိင္မႈႀကီးမားတဲ့ ဘဝမွာ ႏွစ္ (၅၀) ေလာက္ေနခဲ့တာပါ။ ၾကာလာေတာ့ တကၠသုိလ္ႏွင့္လည္းမတူေတာ့ပါ။ မတူေတာ့လို႔ ေျပာရတာ က တကၠသုိလ္ရဲ႕အႏွစ္သာရျဖစ္တ့ဲ သင္ၾကားေရး လြတ္လပ္ခြင့္ (Academic freedom) မရွိလုိ႔ပါ။ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနက ခန္႔တဲ့ဆရာ/ဆရာမ၊ အစုိးရအဖဲြ႕ကခန္႔တဲ့ ပါေမာကၡခ်ဳပ္၊ အထက္ကဖြင့္ခုိင္း တဲ့ ဘာသာရပ္၊ တကၠသုိလ္ ေရြးခ်ယ္ေရးအဖဲြ႕က ေရြးေပးတဲ့ေက်ာင္းသား (ဆရာႏွင့္ ေက်ာင္းသား အခ်ဳိးမွ်ခ်င္မွမွ်မယ္)။ ေရွးက်တဲ့ စာၾကည့္တုိက္အမည္ခံ သုေတသန လက္ေတြ႕ခန္း၊ ခန္႔ထားတဲ့ဝန္ ထမ္းကုိလည္း အလုပ္မလုပ္ရင္ ျဖဳတ္ပုိင္ခြင့္မရွိ။ ဆရာ/ဆရာမကလည္း အေျပာင္းအေရႊ႕ေၾကာင့္ မတည္ၿငိမ္၊ ငါ့တကၠသုိလ္ ေကာင္းေအာင္၊ တုိးတက္ေအာင္လုပ္မယ္ဆုိတဲ့ အျမင္ထက္ ရာထူးယူဖုိ႔ (သုိ႔မဟုတ္) ရာထူးၿမဲဖုိ႔၊ ခဏတာတည္းတဲ့အရပ္ဆုိတဲ့ အျမင္နဲ႔လား၊ ဧည့္သည္လုိပါ။ ေက်ာင္းသား ကေတာင္ (၃) ႏွစ္ (၄) ႏွစ္ တက္ေသးတယ္။ သူတုိ႔က (၆) လျပည့္ရင္ အေျပာင္းအေရႊ႕တင္ၿပီ။ ရာထူးတုိးတာလည္း လုပ္ေဆာင္မႈစြမ္းရည္ အဓိကမဟုတ္ပါ။ အခ်ိန္ျပည့္ေအာင္ေစာင့္၊ လြတ္ေနတဲ့ ေနရာေလွ်ာက္ရင္ ရတာပါဘဲ။ အဲဒီေတာ့ ဆရာေတြ၊ ပါေမာကၡေတြရဲ႕ အရည္အေသြးက ရာထူးႀကီး လာေပမဲ့လည္း ပညာက မႀကီးရင့္ခဲ့ပါ။

ရာစုဝက္လုံးလုံး တကၠသုိလ္ရဲ႕ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ (Vision)၊ ဦးတည္ခ်က္ (Mission)၊ ရည္ရြယ္ခ်က္ (Objectives) ဘယ္လမ္းေၾကာင္းႏွင့္ ခ်ီတက္မယ္ဆိုတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာ (Strategic Plan)၊ ဆုိတာမသိ၊ ဘယ္လုိအေကာင္းဆုံး ေဆာင္ရြက္မယ္ဆုိတဲ့ နည္းဗ်ဴဟာ (Action Plan) လည္းမရွိ၊ အထက္က ညႊန္ၾကားရင္လုပ္၊ အထက္ကလည္း ႏွစ္ (၃၀) စီမံခ်က္ဆုိတာေတာ့ ရွိပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြရဲ႕ စနစ္ တက်သုံးသပ္ၿပီး ေကာက္ခ်က္ဆဲြမႈကုိ အေျခခံၿပီးလုပ္ထားတဲ့ စီမံခ်က္မဟုတ္ေတာ့ မေအာင္ျမင္ပါ။ ေနာက္ဆုံးမွာေတာ့ ျမန္မာ့တကၠသုိလ္ ပညာေရးနိမ့္က်သြားတဲ့ အဆင့္ဆီေရာက္ပါၿပီ။

ဒါေတြေၾကာင့္ ယေန႔ေတာ့ တကၠသုိလ္ပညာေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖုိ႔လုပ္ေနပါၿပီ။ မၾကာေသာကာလ အတြင္းမွာ တကၠသုိလ္ေတြဟာ လြတ္လပ္စြာ စီမံခန္႔ခဲြခြင့္ရ (autonomy) ပါေတာ့မယ္။ လြတ္လပ္စြာ စီမံခန္႔ခဲြခြင့္ရရင္ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ေတြ၊ ပါေမာကၡေတြ၊ ဆရာ/ဆရာမေတြဟာ အခုလုိမွိန္းၿပီး မတုိးတက္ ေပမဲ့ လစာေတာ့မပူပင္ရတာမ်ဳိး ေနလုိ႔မရေတာ့ပါ။ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ရဲ႕ ရာထူးဟာလည္း ယေန႔အစုိးရ အဖဲြ႕ရဲ႕သက္တမ္းလုိ ကာလတစ္ခုအထိသာ ထမ္းေဆာင္ရမွာပါ။ ပါေမာကၡေတြ သုေတသနမလုပ္ရင္ ဆက္လက္တည္ၿမဲဖုိ႔ ခဲယဥ္းပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က်ရင္ ပါေမာကၡခ်ဳပ္၊ ပါေမာကၡအပါအဝင္ တကၠသုိလ္က ဝန္ထမ္းေတြဟာ အစုိးရဝန္ထမ္းမဟုတ္ေတာ့ပါ။ တကၠသုိလ္ရဲ႕ ဝန္ထမ္းပါ။ အဖဲြ႕ အစည္းရဲ႕ဝန္ထမ္းပါ။ ယခင္ကသမဝါယမအသင္းေတြရဲ႕ ဝန္ထမ္းမ်ဳိး၊ ယေန႔ကုမၸဏီ ဝန္ထမ္းလုိမ်ဳိးပါ။ အဲဒီေတာ့ မႀကိဳးစားရင္ ဆက္ခန္႔မွာမဟုတ္ပါ။ ၿပီးေတာ့ ဆရာ/ဆရာမဟာ ယေန႔လုိအသင္အျပ ေကာင္းေကာင္း မေကာင္းေကာင္း သင္ေနလုိ႔မရပါ။ ေက်ာင္းသားရဲ႕ဆႏၵကုိ ယူရပါလိမ့္မယ္။ တစ္ေန႔ ကအာရွဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဘဏ္ရဲ႕ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ေတြကုိ ေမးတဲ့ေမးခြန္းထဲမွာေတာင္ 'ဆရာ/ဆရာမရဲ႕ သင္ ၾကားမႈကုိ ေက်ာင္းသားရဲ႕ ဆႏၵခံယူမႈမ်ားရွိပါသလား' ဆုိတဲ့ ေမးခြန္းပါေနပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာမွာ သုံးေနတာၾကာပါၿပီ။ ေက်ာင္းသားက မႀကိဳက္ရင္ေတာ့ အဲ့ဒီဆရာ/ဆရာမကုိလဲ ေပးရပါလိမ့္မယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္မုိ႔ အလုပ္တည္ၿမဲဖုိ႔အတြက္ ဆရာ/ဆရာမဟာ အရည္အေသြးရွိၿပီး အသင္အျပ ေကာင္းရပါ လိမ့္မယ္။

ေနာက္တစ္ခုက ပါေမာကၡခ်ဳပ္ႏွင့္ ပါေမာကၡမ်ားကလည္း 'ဘ႑ာေငြရွာႏုိင္စြမ္းရွိၾကပါလိမ့္မယ္။ တကၠသုိလ္ဆုိတာ သုေတသနဖြံ႕ၿဖိဳးေနရမွာမုိ႔ အဲဒီအတြက္ ရံပုံေငြလုိပါတယ္။ စီးပြားေရးအဖဲြ႕အ စည္းမ်ား၊ သုေတသန ရံပုံေငြေပးသည့္ အဖဲြ႕အစည္းမ်ား၊ အျခားတကၠသုိလ္မ်ား၊ အစုိးရအဖဲြ႕အစည္း မ်ားထံမွ သုေတသနေဆာင္ရြက္ျခင္းကုိ ရံပုံေငြရယူ၍ ေဆာင္ရြက္ရပါမယ္။ ထုိ႔အျပင္ တကၠသုိလ္ရဲ႕ အသုံးစရိတ္ဟာ ယခုလုိႏုိင္ငံေတာ္ ဘတ္ဂ်က္က ခ်ေပးတာကုိ လက္ေဝခံသုံးေန၍ မရပါ။ ေအာ္တုိ ေနာ္မတ္ တကၠသုိလ္ျဖစ္လာရင္ 'ဘတ္ဂ်က္' အစား 'ရန္ပုံေငြ' သာ ခ်ေပးပါလိမ့္မယ္။ ယခုလုိ ေလာက္ ခ်င္မွေလာက္ေတာ့မွာပါ။ ေလာက္ခ်င္လည္း ေလာက္ပါမည္။ သုိ႔ေသာ္ ပိုသုံးခ်င္လွ်င္ 'ေဒသအစုိးရ' (သုိ႔) အလွဴရွင္မ်ား (သုိ႔) ေက်ာင္းသားေဟာင္းမ်ားထံမွ က်ဳိးေၾကာင္းခုိင္လုံစြာ ေတာင္းခံတတ္ရပါလိမ့္ မယ္။

အဲဒီနည္းတူ တကၠသုိလ္ရွင္သန္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးဆုံးက မိမိတကၠသုိလ္မွာ ပညာသင္ခ်င္တဲ့ သူမ်ားလာေအာင္ႏွင့္ ေနာက္ဆုံးတြင္ မိမိတကၠသုိလ္မွာ အလုအယက္ေက်ာင္းတက္လုိသူေတြမ်ားၿပီး ေက်ာင္းသားအေရအတြက္ ကန္႔သတ္ႏုိင္သည္အထိ ႀကိဳးပမ္းရပါလိမ့္မည္။ အခုလုိ ဟုိၿမိဳ႕နယ္၊ ဒီၿမိဳ႕နယ္က 'ဒီတကၠသုိလ္'၊ 'ဟုိတကၠသုိလ္' သာတက္ရပါမယ္ဆုိတဲ့ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ဳိးျဖင့္ ကန္႔သတ္ တာမရွိေတာ့ပါ။ အဲဒီအခါက်ရင္ ေက်ာင္းသားက သူဘယ္ေက်ာင္းတက္ခ်င္တယ္ဆုိတာ ေရြးပါလိမ့္ မယ္။ ညံ့တယ္လုိ႔အသံထြက္တဲ့ ေက်ာင္း၊ အိမ္နဲ႔နီးတဲ့ ေက်ာင္း၊ သြားေရးလာေရးခက္ခဲတဲ့ ၿမိဳ႕ျပင္က ေက်ာင္းေတြကုိ ေရြးခ်င္မွေရြးခ်ယ္ပါလိမ့္မည္။ ၿပီးေတာ့ အဆင့္အတန္းရွိရွိ အေဆာင္ေနခြင့္၊ သြားေရး လာေရးလြယ္ကူမႈ၊ ၿပီးေတာ့ ေက်ာင္းရဲ႕ဥပဓိ႐ုပ္ခန္႔ညားမႈႏွင့္ ေက်ာင္းဝန္းက်င္ရဲ႕ သာယာစုိျပည္မႈ (ယေန႔ကမာၻ႕တကၠသုိလ္မ်ားကုိ အဆင့္ခဲြတဲ့ေနရာမွာ ပါဝင္တဲ့အခ်က္တစ္ခ်က္က 'စိမ္းလန္းစုိျပည္မႈ' လည္းပါတယ္) စတာေတြၾကည့္ၿပီး ေရြးပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီအခါမွာ အရည္အေသြးက အဓိကပါ။ အရည္ အေသြးျမင့္ရင္ အလုပ္ရွင္က လက္ခံမယ္။ ဒါဆုိအဲဒီေက်ာင္းကုိ ေက်ာင္းသားေတြက ေရြးပါမယ္။ အရည္အေသြးေရာ ေက်ာင္းရဲ႕ဝန္းက်င္က ေပ်ာ္ေမြ႕ဖြယ္ျဖစ္ေနရင္ ေက်ာင္းသားလာပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီ အတြက္ မိမိေက်ာင္းကုိ သိေအာင္၊ ဂုဏ္သတင္းေမႊးေအာင္ လက္ကမ္းစာေစာင္ျဖင့္ ေၾကာ္ျငာရမယ္။ website ေတြဖြင့္ထားရမယ္။

လြတ္လပ္စြာ စီမံခန္႔ခဲြရရင္ေတာ့ ကုိယ့္တကၠသုိလ္မွာ ဌာနေတြတုိးခ်ဲ႕ပါလိမ့္မယ္။ မိမိဝန္းက်င္ရဲ႕ ေတာင္းဆုိခ်က္အရ တကၠသိုလ္တည္ရာအေနအထား၊ ဘ႑ာေငြေတာင့္တင္းမႈ၊ ပညာရွင္ရွိမႈေပၚ မူတည္ၿပီး လက္ရွိပုိ႔ခ်ေနတဲ့ ပညာရပ္ေတြအျပင္ ေနာက္ထပ္တုိးခ်ဲ႕ဖြင့္လွစ္ႏုိင္ရင္ ဖြင့္ၾကပါမယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ အစုိးရရဲ႕ပညာေရးမူဝါဒေၾကာင့္ ဒီတကၠသုိလ္က 'ေဆးပညာ'၊ ဟုိတကၠသုိလ္က 'အင္ဂ်င္နီယာ'၊ 'စီးပြားေရးပညာ'၊ 'အႏုပညာ'၊ 'စုိက္ပ်ဳိးေရးပညာ'၊ 'သစ္ေတာပညာ'၊ 'သမဝါယမ'၊ 'ေရေၾကာင္းပညာ'၊ 'ပညာေရး'၊ 'အာကာသ'၊ 'ကြန္ပ်ဴတာ'၊ 'ဝိဇၨာသိပၸံ' စသည္ျဖင့္ အထူးျပဳတစ္ခုကုိ တကၠသုိလ္တစ္ခု ဖြင့္ခဲ့ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ တကၠသုိလ္ဆုိတာ 'ပညာရပ္စုံ' သင္ႏုိင္ရပါမယ္။ Comprehensive University ပါ။ အဲဒီဘက္ကုိ ျပန္ေျပာင္းၾကပါလိမ့္မယ္။ ဥပမာ-ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ မွာ ယေန႔ထိေတာ့ ဝိဇၨာသိပၸံပညာရပ္ေတြသာ ဖြင့္ပါတယ္။ ယခင္တုန္းကေတာ့ (၁၉၆၄ ခုႏွစ္မတုိင္မီ ထိ) ရန္ကုန္တကၠသုိလ္မွာ 'ေဆး'၊ 'အင္ဂ်င္နီယာ'၊ 'ပညာေရး'၊ မဟာဌာနမ်ား ရွိခဲ့ပါတယ္။ ယခုျပန္ဖြင့္ ခ်င္ဖြင့္ပါမယ္။ တကၠသုိလ္ရဲ႕ တည္ေနပုံအေနအထားအရ ဥပမာအားျဖင့္ စီးပြားေရးပညာ မဟာဌာန ဖြင့္ခဲ့ရင္ ၿမိဳ႕စြန္မွာရွိတဲ့ 'ဟုိရြာသစ္ႀကီး' ကုိဘယ္သူသြားတက္မွာလဲ။ နဂုိက ဂုဏ္ရွိန္ျမင့္ၿပီးသား၊ သြားရ လာရလြယ္ကူတာရယ္၊ အေဆာင္ေတြက အသင့္အေနအထားေၾကာင့္ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ဆီပုိတက္ဖုိ႔ အခြင့္အေရးမ်ားေနပါၿပီ။ ထုိ႔အတူမႏၲေလးတကၠသုိလ္မွာ အဲဒီစီးပြားေရးမဟာဌာန ဖြင့္ခဲ့ရင္လည္း ၿမိဳ႕စြန္ႏွစ္ခုမွာရွိတဲ့ မုံရြာႏွင့္ မိတၳီလာစီးပြားေရးတကၠသုိလ္ ႏွစ္ခုရွင္သန္ေရးဟာ အင္မတန္ခဲယဥ္းေနပါ ၿပီ။ ထုိ႔အတူ ဝိဇၹာသိပၸံဘာသာရပ္ေတြရဲ႕ ဘဲြ႕ႀကိဳတန္းေတြ ရန္ကုန္ႏွင့္ မႏၲေလးတကၠသုိလ္မွာသာဖြင့္ခဲ့ ရင္အညာက 'ရတနာပံု' ႏွင့္ 'မႏၲလာေကာလိပ္'၊ ရန္ကုန္က 'ဒဂုံ'၊ 'အေရွ႕ပုိင္း' ႏွင့္ 'အေနာက္ပုိင္း' တကၠသုိလ္တုိ႔ရဲ႕ ဆက္လက္ရပ္တည္ေရးဟာ အေတာ္ခဲယဥ္းသြားပါလိမ့္မယ္။

အဲဒီအထဲမွာမွ ရွင္သန္ဖုိ႔ အခဲယဥ္းဆုံးတကၠသုိလ္ႏွစ္ခုကေတာ့ ရန္ကုန္ႏွင့္ မႏၲေလးအေဝးသင္ တကၠသုိလ္ႏွစ္ခုပါဘဲ။ သူတုိ႔ကုိယ္တုိင္ဘာမွ သင္ေပး၊ စာစဥ္ထုတ္ေပး၊ စာစဥ္စစ္ေဆးသူမရွိ၊ စာေမးပဲြ စစ္ေဆးျခင္းမရွိ၊ တျခားတကၠသုိလ္ေကာလိပ္ေတြမွာ ဌာနခဲြေတြဖြင့္ၿပီး သူတုိ႔အလုပ္ေတြကုိ လုပ္ခုိင္း ေနၾကပါတယ္။ ေအာ္တုိနီမတ္ တကၠသုိလ္ေတြျဖစ္လာရင္ ခုနနယ္ေျမခဲြဖြင့္ထားတဲ့ တကၠသုိလ္ေတြက ဘယ္အဖြင့္ခံေတာ့မွာလဲ။ မိမိတကၠသုိလ္ရဲ႕ ကုိယ္ပုိင္အေဝးသင္ဌာနဖြင့္ၿပီး သင္ၾကမွာပါ။ ဝင္ေငြကုိ လည္း အခုလုိတစ္ျပားတစ္ခ်ပ္မွမရတဲ့အလုပ္ကုိ ညႊန္ၾကားခ်က္ေၾကာင့္သာ ကုိယ့္ထမင္းကုိယ္စားၿပီး ဘႀကီးႏြားေက်ာင္းေနၾကတာပါ။ ဗဟုိခ်ဳပ္ကုိင္မႈေၾကာင့္သာ လုပ္ၾကရတာပါ။ အဲဒီလုိျဖစ္လာရင္ ေက်ာင္းသားလက္ကုိင္မရွိ၊ ဆရာလုံေလာက္မႈမရွိ၊ သင္ေထာက္ကူ ပစၥည္းေဝးတဲ့အဲဒီတကၠသုိလ္ ႏွစ္ခုမွာ ဘယ္လုိရပ္တည္ၾကမလဲ။ သူတုိ႔လုိပဲ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဇုံမ်ားဟု အမည္တပ္ၿပီး ေဆာက္ထားၾကတဲ့ နည္းပညာတကၠသုိလ္ေတြ၊ ကြန္ပ်ဴတာတကၠသုိလ္ေတြရဲ႕ ရွင္သန္ေရးဟာလည္း ရင္ေလးစရာပါဘဲ။

ဒါေတြအားလုံးဟာ ဗဟုိခ်ဳပ္ကုိင္မႈကုိသာ အေလးေပးခဲ့တဲ့ တကၠသုိလ္ပညာေရးရဲ႕ ႀကံဳေတြ႕ေနရသည့္ ျပႆနာေတြပါ။ အရွည္ေမွ်ာ္ေတြးၿပီး မလုပ္ခဲ့တဲ့အက်ဳိးပါ။ ဒါကုိေမွးလုိက္ၿပီး မေျပာင္းလဲခ်င္တဲ့ သူေတြလည္းအမ်ားႀကီး ရွိဆဲပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ (၁၀) စု (၂) ခုေလာက္က အေရွ႕ဥေရာပမွာ ႀကံဳခဲ့ပါၿပီ။ မေရြ႕လုိတဲ့သူေတြႏွင့္ ေခတ္မီေျပာင္းလဲသူတုိ႔အၾကား လြန္ဆဲြပဲြေတြ ျပင္းထန္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ဆုံး ေတာ့ ႏုိင္ငံတကာအဆင့္ျမင့္ပညာေရး ေရးစီးေၾကာင္းအတုိင္း သြားမည့္သူေတြက ေအာင္ပဲြခံခဲ့ၿပီး ေခတ္ကုိႀကိဳျမင္ႏုိင္စြမ္း မရွိသူေတြက 'တကၠသုိလ္ျပင္ပ' ကုိေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒါကုိ ျမန္မာ့ အဆင့့္ျမင့္ပညာေရးမွာ တာဝန္ရွိသူေတြ သင္ခန္းစာယူသင့္ပါၿပီ။ ကမာၻ႕အဆင့္ျမင့္ပညာအေရြ႕မွာ ျမန္မာ့တကၠသုိလ္ေတြ လုိက္ေရြ႕ပါမွ ဆက္လက္ရွင္သန္မွာလုိ႔ သတိေပးလုိက္ပါတယ္။

The Politics Journal

No.23, Dec.5, 2013

Powered by Bullraider.com