လျမတ္ဝါဆုိ

Category: ေဆာင္းပါး
Published on Saturday, 01 August 2015 03:03
Written by ေမာင္ခုိင္မာ (အထက္မင္းလွ)

https://fbcdn-sphotos-h-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xaf1/v/t1.0-9/11403472_1002443416441245_7548303324194526809_n.jpg?oh=25c59e4299cd7cedc7907880066359e5&oe=563347D3&__gda__=1445186404_d1229304f755621a446c7211d571cc7d

ျမန္မာ့ဆယ့္ႏွစ္လရာသီတြင္ စတုတၳေျမာက္လျဖစ္ေသာ ဝါဆုိလသည္ ဘုရားသာသနာေတာ္ကုိ ထူူ ေထာင္၍ သာသနာေတာ္၏ အေထာက္အပံ့ျဖစ္ေသာ သံဃာ့အဖြဲ႕အစည္းကုိ က်စ္လ်စ္ခုိင္မာေစရန္ ျပဳစုသည့္သေဘာရွိ၍ အထြတ္အျမတ္ျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ဝါဆုိလျပည့္ေန႔သည္ လြန္စြာထူးျခား သည္။ ဘုရားအေလာင္းေတာ္သည္ တုသိတာနတ္ျပည္၌ စုေတၿပီးေသာ္ လူ႔ျပည္၌ပဋိသေႏၶေနသည့္ ေန႔၊ နိမိတ္ႀကီးေလးပါးကုိ နတ္မ်ားဖန္ဆင္းျပသရာတြင္ သံေဝဂရ၍ ေတာထြက္ေတာ္မူေသာေန႔၊ သဗၺ ညဳတဉာဏ္ေတာ္ကုိ ရရွိၿပီးေနာက္ ပၪၥဝဂၢီငါးပါးကုိ ဓမၼာစၾကာတရားဦးေဟာေတာ္မူေသာေန႔ သာဝတၳိ ျပည္သရက္ျဖဴပင္၏အရင္း၌ တိတၳိတို႔ကုိႏွိမ္နင္း၍ တန္ခုိးျပာဋိဟာျပေသာေန႔ ျဖစ္သည္။

ဝါဆုိလကုိ ပုဂံေခတ္က “မြယ္တာ၊ ႁမြယ္တာ” ဟု ေရးသားခဲ့သည္။ တစ္ခါတစ္ရံ “ႏြယ္တာ၊ ေႏြတာ” ဟုလည္းေရးသားေၾကာင္း သိရသည္။ ဝါဆုိလတြင္ ေနသည္နံနက္ ၄ နာရီ ၄၈ မိနစ္တြင္ထြက္ၿပီး ည ၇ နာရီ ၁၂ မိနစ္တြင္ေနဝင္သည္ဟု ေယဘုယ်အားျဖင့္ အမွန္ႏွင့္နီးစပ္ေၾကာင္း ဆရာေမာင္ထင္၏ “ျမန္မာ့ဆယ့္ႏွစ္လရာသီအေၾကာင္း” တြင္ မွတ္သားဖူးပါသည္။ ျမန္မာနာရီအားျဖင့္ ေန႔ ၃၆ နာရီ၊ ည ၂၄ နာရီရွိသည္ဟု ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္းအတြဲ-၁၂ တြင္ဆုိပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ဝါဆုိလသည္ ေန႔တာအ ရွည္ဆုံးလျဖစ္ပါသည္။ ရာသီ၏အမည္မွာ ေဗဒင္အေခၚအားျဖင့္ “ကကၠဋ”၊ ျမန္မာအားျဖင့္ “ကရကဋ္”၊ လက္တင္ဘာသာအားျဖင့္ “ကင္ဆာ (cancer)” ဟုေခၚဆုိၿပီး ရာသီ႐ုပ္ပုံမွာ “ပုစြန္လုံး၊ ကဏန္း” ျဖစ္ သည္။ ဝါဆုိလတြင္ ျပဳပၸာသန္ႏွင့္ လမင္းတို႔ယွဥ္ၿပိဳင္ကာ မြန္းတည့္၏။ ဖူးသွ်နကၡတ္ႏွင့္ ေနမင္းတို႔ယွဥ္ ၿပိဳင္ေလသည္။ “ျပဳဗၺာသာဠ္ (ဥတၱရာသာဠ္) နကၡတ္ႏွင့္ ဆင္တာရာစန္းယွဥ္ထြန္းပသည္ဆုိ၏။ ဝါဆုိလ တြင္အဂၤါႏွင့္ ရာဟုေခၚေသာ ဗုဒၶဟူးေန႔မြန္းလြဲပုိင္းမွာ ျပႆဒါးရက္မ်ားျဖစ္ၿပီး တနဂၤေႏြေန႔ႏွင့္ ဗုဒၶဟူး ေန႔တုိ႔မွာ ရက္ရာဇာမ်ားျဖစ္သည္။ ဝါဆုိလတြင္ ရက္စုံကြယ္ေသာေၾကာင့္ ရက္ေပါင္း ၃၀ ရွိသည္။ ရာသီပန္းမွာ ပုန္းညက္ပန္းႏွင့္ ျမတ္ေလးပန္းျဖစ္သည္။

ေဂါတမျမတ္စြာဘုရားသည္ ဘုရားအျဖစ္သုိ႔ေရာက္ေတာ္မူၿပီးေနာက္ ေရွးဦးစြာျဖစ္ေသာ ဓမၼာစၾကာ ေဒသနာေတာ္ကုိ ပၪၥဝဂီၢငါးဦးတုိ႔အား ဝါဆုိလျပည့္ေန႔တြင္ မိဂဒါဝုန္ေတာ၌ ေဟာၾကားေတာ္မူသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဝါဆုိလျပည့္ေန႔ကုိ ဓမၼာစၾကာအခါေတာ္ေန႔ဟူ၍ သတ္မွတ္ထားပါသည္။ ဝါဆုိလဟူသည္ ရဟန္းသံဃာေတာ္တုိ႔ ခရီးသြားလာျခင္းမျပဳေတာ့ဘဲ မိမိတို႔ေက်ာင္းသခၤမ္းတြင္သာ ဝါတြင္းသုံးလ (ဝါဆုိလျပည့္ေန႔မွ သီတင္းကၽြတ္လျပည့္ေန႔အထိ) ပတ္လုံး တရားအားထုတ္ရေသာေၾကာင့္ “ဝါဆုိ သည္”၊ “ဝါကပ္သည္” ဟုေခၚဆုိၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ဘိကၡဳ၊ ဘိကၡဳနီမအပါအဝင္ သံဃာေတာ္တုိ႔သည္ မုိးတြင္း၌ (ငွက္တိရစၧာန္တုိ႔ေသာ္မွ သစ္ပင္ဖ်ားဝယ္ အသုိက္လုပ္ကာ ကိန္းေအာင္းတည္ေနၾကေသာ္ လည္း) အရပ္ရပ္သုိ႔ လွည့္လည္သည္ရွိေသာ္ စိမ္းစုိေသာျမက္ခင္းကုိနင္း၍ ညႇဥ္းဆဲၾကကုန္လ်က္ ပိုးအမႊားငယ္တုိ႔ကုိလည္း ေသေက်ပ်က္စီးျခင္းသုိ႔ ေရာက္ေစေသာ္ “ပါစိတ္အာပတ္” သင့္သျဖင့္ ဝါဆုိ လျပည့္ေက်ာ္ ၁ ရက္ေန႔ ညဥ့္အ႐ုဏ္မတက္မီ “ဣမသႎၼ ဝိဟာရ ဣမံေတမာသံ ဝႆံဥေပမိ” (ဝါတြင္း သုံးလပတ္လုံး ဤေက်ာင္းအာရမ္အတြင္း၌ ဝါသုိ႔ကပ္ပါ၏။ ေနပါ၏၊ ကပ္ေရာက္ခုိကုိးပါ၏) ဟု ႏႈတ္ ျဖင့္သုံးႀကိမ္ရြတ္ဆုိ၍ ဝါကပ္၏။ ပုရိမဝါကပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ဝါတြင္းသုံးလလုံးလုံး မိမိတုိ႔ေက်ာင္းသခၤမ္း မ်ားတြင္သာ သီတင္းသုံးၾကရေသာ သံဃာေတာ္တုိ႔အား ဝါဆုိသကၤန္းကပ္လွဴပဲြမ်ားကုိ ဝါဆုိလျပည့္ ေန႔မွ စတင္ကာဝါတြင္းသုံးလအတြင္း ျပဳလုပ္ၾကရပါသည္။

“ပၪၥင္းေတာ္ခံ

မယြင္းေနာ္ အခါတန္ေပါ့

မဟာဒါန္ အဌဂၤငယ္ႏွင့္

ဘဂဝါ အရဟံရင္ျပင္ဝမွာလ

တင္သရန္ မာလာကုံးၾကတယ္

ပုန္းညက္ေငြပန္း” ဟူသည့္အတုိင္း ဝါဆုိလတြင္ ပၪၥင္းေတာ္ခံပဲြမ်ား က်င္းပၾကသည္။

ေရွးျမန္မာဘုရင္တုိ႔သည္ နယုန္လတြင္ စာျပန္ပဲြက်င္းပကာ ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ားအား ခ်ီးေျမႇာက္ပူ ေဇာ္ၾကသည္။ ပၪၥင္းတက္ရန္ အရြယ္ေရာက္ေသာရွင္သာမေဏတုိ႔ကုိ ဝါဆုိလတြင္ ပၪၥင္းခံေပးၾက သည္။ ေရွးျမန္မာဘုရင္ေခတ္ ပၪၥင္းခံပုံမွာ ေရွးဦးစြာ ပၪၥင္းေလာင္း (ရွင္ေလာင္း) အမည္စာရင္းကုိ လႊတ္ေတာ္က စာရင္းေကာက္ယူၿပီး ဘုရင္မင္းျမတ္ႏွင့္ အိမ္ေရွ႕မင္းသားတုိ႔မွအစ ရွင္ဒကာ၊ ပၪၥင္းဒ ကာတုိ႔ထံ အပ္ႏွံရသည္။ ထုိ႔ေနာက္ ပၪၥင္းေလာင္းတုိ႔ကုိ ေရႊစည္းခုံသုိ႔ ထမ္းစင္ျဖင့္ပင့္ေဆာင္လွည့္ လည္ၾကရသည္။ ေရႊစည္းခုံတြင္ ဘုရင္မင္းျမတ္က ပၪၥင္းေလာင္းတုိ႔အား “လူ႔အျဖစ္ကုိရခဲသည္။ လူ ျဖစ္ပါေသာ္လည္း ေယာက်္ားေကာင္းစင္စစ္ ျဖစ္ခဲလွသည္။ ေယာက်္ားေကာင္း စင္စစ္ျဖစ္ပါေသာ္ လည္း အသိပညာႏွင့္ ျပည့္စုံရန္ခက္ခဲလွသည္။ အသိပညာႏွင့္ျပည့္စုံပါေသာ္လည္း ရဟန္းဘဝကုိရခဲ လွသည္။ ပၪၥင္းေလာင္းတုိ႔သည္ ရခဲျခင္းငါးပါးႏွင့္ျပည့္စုံၾကသည့္အခါ ရွင္ေတာ္ဘုရား၏ အဆုံးအမႏွင့္ အညီက်င့္ေဆာင္ၾကရမည္” ဟု အမိန္႔ေတာ္ျပန္သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ပၪၥင္းေလာင္း၊ ရွင္ေလာင္းတုိ႔က မိမိ တုိ႔ေက်ာင္းသခၤမ္းသုိ႔ ျပန္ႂကြၾကရသည္။ ေက်ာင္းသခၤမ္းတြင္ အတြင္းေတာ္၊ အိမ္ေရွ႕မင္းသားႏွင့္ အျခားဒါယကာ၊ ဒါယိကာမအသီးသီးတုိ႔က ဆြမ္းျဖင့္ေကၽြးေမြးျပဳစုၿပီး ပရိကၡရာရွစ္ပါးႏွင့္တကြ ရဟန္း အသုံးအေဆာင္မ်ားကုိ လွဴဒါန္းၾကသည္။ ထုိ႔ေနာက္ ပၪၥင္းေလာင္း၊ ရွင္ေလာင္းတို႔သည္ မိမိတို႔ဆုိင္ရာ ဌာန၌ ပၪၥင္းဘဝသုိ႔ ေရာက္ၾကေၾကာင္း “ေလာကဗ်ဴဟာ” က်မ္းတြင္ျပဆုိပါသည္။ ဤအစဥ္အလာ ေကာင္းကုိ လက္ဆင့္ကမ္းဆက္ခံ၍ ဝါဆုိလတြင္ ရွင္ျပဳပဲြ၊ ပၪၥင္းခံပဲြမ်ားကုိ စုေပါင္း၍ျဖစ္ေစ က်င္းပေန ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထုိ႔အျပင္ ေရွးေခတ္အခါက ဘုရင္မင္းျမတ္တုိ႔သည္ “ဝါဆုိလသုိ႔ေရာက္ၿပီျဖစ္၍ တုိင္း သူျပည္သားတုိ႔သည္ ငါးပါးသီလ၊ ရွစ္ပါးသီလ၊ ဆယ္ပါးသီလကုိတည္ေဆာက္၍ အလွဴေပးျခင္း၊ ဘာဝ နာစီးျဖန္းျခင္းစသည္တုိ႔ကုိ ေဆာင္ရြက္ရမည္” ဟူ၍ ဝါဝင္အမိန္႔ေတာ္ျပန္ရပါသည္။

ကမ႓ာ့ႏုိုင္ငံအသီးသီးသည္ ျပကၡဒိန္ျပဳလုပ္ရာဝယ္ “ကမၻာေျမႀကီးသည္ ေနကုိဗဟုိျပဳလ်က္ လွည့္လည္ ရာတြင္ တစ္ပတ္ျပည့္ေသာအခ်ိန္၌ တစ္ႏွစ္ (A year is the length of time the earth takes to travel around the sun one time) ဟူ၍ အညီအညြတ္သတ္မွတ္ၾကေသာ္လည္း ႏွစ္ဆန္းရက္မ်ား သည္ လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိးႏွင့္တစ္မ်ဳိး မတူညီၾကပါ။ ဥပမာ-အေနာက္ႏုိင္ငံ သုိးေဆာင္းမ်ား၏ ႏွစ္ဆန္းရက္ သည္ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက္ေန႔ျဖစ္သည္။ အိႏိၵယႏွစ္ဆန္း ၁ ရက္သည္ မတ္လ ၂၂ ရက္ေန႔ျဖစ္သည္။ ျမန္မာလူမ်ဳိးတုိ႔သည္ သႀကၤန္တက္ ႏွစ္ဆန္းခ်ိန္ (အတာတက္ခ်ိန္) ျဖစ္၍ အတာတက္ၿပီးေနာက္တစ္ ရက္သည္ ႏွစ္ဆန္း ၁ ရက္ေန႔ျဖစ္သည္။ ထုိ႔အတူျမန္မာျပကၡဒိန္သည္ သူရိယမာသႏွစ္၊ စႏၵရမာသႏွစ္၊ ေဝါဟာရမာသႏွစ္တုိ႔ကုိ အေျခခံၿပီး ညီညြတ္ေအာင္ျပဳဟုေသာအခါ အခ်ဳိ႕ေသာႏွစ္မ်ားကုိ ဝါဆုိလႏွစ္ လထား၍ နယုန္လတြင္ တစ္ရက္တုိးရသည္။ ၎ကုိဝါထပ္ရက္ငင္ျခင္းဟု ေခၚသည္။

ယခုေရာက္ရွိေနေသာ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၃၇၇ ခုႏွစ္တြင္ ဝါထပ္ပါသည္။ ဇူလုိင္လ ၁ ရက္ေန႔သည္ ပထမဝါဆုိလျပည့္ေန႔ျဖစ္ၿပီး ဇူလုိင္လ ၃၁ ရက္ေန႔သည္ ဒုတိယဝါဆုိလျပည့္ေန႔ျဖစ္ပါသည္။ ဒုတိယဝါ ဆုိလေရာက္မွသာ ရဟန္းေတာ္မ်ားအား ဝါဆုိဝါကပ္ၾကရပါသည္။ ယခုႏွစ္သည္ ဝါထပ္သည့္အတြက္ စုစုေပါင္းျမန္မာလ ၁၃ လ ျဖစ္ေနပါသည္။ ျမန္မာျပကၡဒိန္၏ ဝါထပ္ရက္ကုိ ေလ့လာေသာအခါ ျမန္မာ ျပကၡဒိန္သည္ေနကုိအစြဲျပဳေသာႏွစ္ (ေနစြဲႏွစ္)၊ လကုိအစြဲျပဳေသာ ႏွစ္ (လစြဲႏွစ္)၊ ေဗဒင္ပညာရွင္မ်ား စီစဥ္ေရးဆြဲေသာႏွစ္ (ေဝါဟာရမာသႏွစ္) ဟူ၍ရွိသည္။ ေနစြဲႏွစ္ (သူရိယမာသ) တြင္ ၃၆၅ ရက္၊ ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ္ ၃၇ စကၠန္႔ရွိသည္။ လစြဲႏွစ္ (စႏၵရမာသ) တြင္ ၃၅၄ ရက္ ၈ နာရီ၊ ၄၈ မိနစ္ ၃၄ စကၠန္႔ ရွိသည္။ စႏၵရမာသႏွစ္ႏွင့္ သူရိယမာသႏွစ္တုိ႔သည္ ၁၀ ရက္ ၂၁ နာရီ ၂၄ မိနစ္ႏွင့္ ၃ စကၠန္႔ကြာျခား သည္။ ျပကၡဒိန္စီရင္ေသာအခါ ကြာျခားခ်က္ကုိ နည္းႏုိင္သမွ်နည္းေအာင္ ျပဳစုရသျဖင့္ အၾကမ္းအား ျဖင့္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ ၁၀ ရက္၊ သုံးႏွစ္လွ်င္ ရက္ ၃၀ တစ္နည္းတစ္လကြာျခားသည္ဟု ဆုိရပါမည္။ ထုိ႔ ေၾကာင့္ သုံးႏွစ္လွ်င္တစ္ႀကိမ္ တစ္လတုိးေပးလုိက္လွ်င္ ကုိက္ညီသြားေပမည္။ ဤသုိ႔တုိးေပးျခင္းကုိ လထပ္သည္ဟုေခၚသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ဗုဒၶဘာသာႏုိင္ငံျဖစ္၍ အဆုိပါလထပ္ျခင္းကုိရဟန္းေတာ္ မ်ား ဝါဆုိေသာကာလတြင္ ျပ႒ာန္းေပးေလ့ရွိပါသည္။ ဤသည္ကုိ ဝါထပ္သည္ဟု ေခၚပါသည္။ အမွန္ တကယ္ အတိအက်တြက္ခ်က္ေသာ္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ ရက္ပုိတစ္ရက္ရွိေနေသး၍ သင့္ျမတ္ေသာႏွစ္တြင္ တစ္ရက္အပုိျဖည့္ေပးရပါသည္။ ၎ကုိ ေဗဒင္စကားအားျဖင့္ “ရက္ငင္” သည္ဟု ဆုိပါသည္။ ရက္ငင္ ေသာ ႏွစ္ကုိ ဝါႀကီးထပ္ေသာႏွစ္ဟုဆုိၿပီး ဝါႀကီးထပ္ေသာအခါ နယုန္လကုိ ရက္ ၃၀ သတ္မွတ္လုိက္ ပါသည္။ ဗုဒၶအယူဝါဒထုံးစံအရ ဝါဆုိလက်ေရာက္မွ ပထမဝါဆုိလ၊ ဒုတိယဝါဆုိလဟူ၍ ႏွစ္လထပ္႐ုိး ရွိေသာ္လည္း ဓညဝတီ ရခုိင္ျပည္၌ “ေဒြစိၾတ” ဆုိ၍ တန္ခူးကဆုန္ႏွစ္လထပ္သည္ကုိ ေတြ႕ရ၏။ အ ခ်ဳိ႕လူမ်ဳိးမ်ားတြင္ လုိအပ္ေသာလ၌ပင္ ႏွစ္လထပ္ၾကေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိရပါသည္။

ဤသုိ႔လွ်င္ ထူးျခားမႈအေပါင္းျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာဝင္တုိ႔အတြက္ အထြတ္အျမတ္ထားရာ ဝါဆုိလတြင္ ဝါဆုိ သကၤန္း၊ ဝါဆုိပန္း၊ ဝါဆုိဖေယာင္းတိုင္မ်ား ကပ္လွဴပူေဇာ္ျခင္း၊ ပၪၥင္းေတာ္ခံပဲြမ်ားက်င္းပျခင္း၊ ဝါဆုိ ေတာ္မူၾကေသာ ရဟန္းတုိ႔၏သိကၡာပုဒ္ေတာ္မ်ားကုိ ၾကည္ညိဳရည္မွန္းလ်က္ ဗုဒၶဘာသာဝင္သူေတာ္ စင္တုိ႔က သီတင္းသီလေဆာက္တည္ျခင္း၊ သူေတာ္ေကာင္းတရားပြားမ်ား အားထုတ္ျခင္းတုိ႔ျဖင့္ ဝါ ကပ္ေသာရဟန္းတုိ႔အား ခ်မ္းေျမ့ေစရန္ ေထာက္ပံ့ၾကသည္မွာ ႏွလုံးေမြ႕ေလ်ာ္ သာဓုေခၚဖြယ္ရာ ေကာင္းလွပါသည္။    ။

ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာ

ဇူလုိင္လ (၂၁) ရက္၊ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္

Powered by Bullraider.com